Home arrow Montenegrinere i DK arrow Montenegrinere i DK arrow Ekonomija: Sjever Crne Gore
Ekonomija: Sjever Crne Gore Udskriv
tirsdag, 05 februar 2008

REGIONALNI RAZVOJ
Odlazak otpisanih

 

 

Može se računati u živopisno ili naopako: za razliku od ostatka svijeta, Crna Gora ima nerazvijeni sjever. Iz godine u godinu, na sjeveru živi sve manje ljudi. Između popisa 1991. i 2003, od jedanaest opština na sjeveru, u deset se broj stanovnika smanjio. Izuzetak je Rožaje, čiju je poziciju među mjestima koja se smanjuju zauzelo Cetinje.

Prema podacima objavljenim u julu 2007, u prvih pet mjeseci te godine, slika je još gora. Negativan prirodni priraštaj zabilježen je u 14 opština. U Pljevljima se od januara do maja 2007. rodilo 108 beba, umrla su 174 čovjeka. Minus - 66.  Na Cetinju je rođeno 39, umrlo 88 ljudi. Minus – 49. Među pozitivnima prva je Podgorica u kojoj se rodilo 969 a umrlo 629 ljudi. Plus – 340.

Broj zaposlenih u Andrijevici 2005. godine je bio – 672, u maju 2007. – 525. U Plužinama je taj broj smanjen sa 995 na 957. U istom periodu, u Podgorici je broj zaposlenih porastao za gotovo šest hiljada: sa 49.944 na 55.856.

Novine su objavile kako se u Šavniku dvosoban stan može kupiti za 10 do 15 hiljada eura. Za te pare u Budvi se mogu steći dva - tri kvadrata. Svejedno, u Šavniku ih niko  ne traži. Posljednji ugovor sklopljen je prošle godine kad je MUP kupio šest stanova za 250 eura po kvadratu.

Kad su, na kraju prvog polugođa ove školske godine, presabirali uspjeh u OŠ Hajro Šahmanović u Plavu, zabilježeno je da je, prvi put  nakon dvadeset godina, broj učenika u toj školi manji od hiljadu. Zbog migracija, kažu.

“Plav ima visoku stopu nataliteta, ali je iseljavanje ogromno. Najmanje još jedan Plav živi u svijetu. Razlozi za iseljavanje su uglavnom ekonomski, osim za vrijeme ratova devedesetih kad nas nijesu zaobišle paravojne formacije. Odlaze većinom mladi ljudi, najčešče u evropske zemlje i Ameriku“, objašnjava poslanik iz Plava Džavid Šabović. Podsjeća da je 1959. Plav imao više turista nego Budva. I ko je svojim očima gledao, danas teško može da povejeruje  kako su, šezdesetih, kamperi s raznih strana svijeta, natucajući naški, molili da po plavskim baštama razapnu šator. Bilo nekad.

Andrijevica je 1991. imala 6552, 2003. - 5697 stanovnika. Trinaest odsto manje. Veselin Bakić, predsjednik opštine, kaže da se taj trend nastavlja i da, posebno mladi, idu prema primorju i Podgorici, ali i prema Srbiji. “Razlike u razvoju u Crnoj Gori su gotovo neshvatljive ako se zna da su na sjeveru njeni glavni resursi:  67 odsto obradivih površina, 71 odsto drvne mase, 70 odsto stočnog fonda, rezerve uglja, olova, cinka, potencijali za planinski turizam i energetski potencijali...”

Pred kraj prošle godine Vlada je otkrila kako je jedan od njenih ključnih zadataka smanjenje regionalnih razlika, odnosno ubrzanje ekonomskog rasta sjevera. Pala je i samokritika.  

Odlučeno je da se Strategija ojača posebnim mjerama. Nema šta nema. Stvaranje stimulativnog ambijenta za preduzetništvo,  iskorišćavanje energetskih resursa, širenje prerađivačkih kapaciteta, adekvatniji tretman seoskog razvoja, zaustavljanje nepovoljnih demografskih kretanja, nacionalni razvojni plan... Neophodno je donijeti i Zakon o regionalnom razvoju Crne Gore, formirati savjetodavno tijelo, Centar za regionalni razvoj, ojačati jedinice za ruralni razvoj... Čisto da ne povjeruješ.

Da Strategiju regionalnog razvoja čeka svijetla budućnost vidjelo se na samom početku. “Osnovni cilj Strategije regionalnog razvoja Crne Gore strukturiran je u osnovi na analizi postojećeg stanja u regionalnoj dimenziji razvoja i premisi da raznolikost prostora Crne Gore i struktura postojećeg ekonomskog sistema nalažu uskladjivanje prostorno-ekonomske (regionalne) i makro-ekonomske politike”, lijepo je, još 2005. objasnio Dušan Simonović, sekretar Sekretarijata za razvoj.

Veselin Bakić objašnjava da Vlada usvaja dokumente koji su jedan sa drugim u suprotnosti. Na jednoj strani se govori o Strategiji o regionalnom razvoju, na drugoj priprema zatvaranje škole u selu Konjuhe u koju ide oko pedesetoro djece, na primjer. U Andrijevici, nakon reforme stomatološke službe, nema zubara. Tice mu ga znale – možda se u taj regionalni razvoj može bez zuba.

“U programu javnih radova za ovu godinu, od 35.600.000, za osam projekata na sjeveru, treba da bude potrošeno 4.800.000. Za četiri opštine - Andrijevica, Šavnik, Plužine i Rožaje – nema projekata”, objašnjava Bakić. Jug je zapalo 14 projekata vrijednih 18 miliona, Podgorici će, za 27 projekata, pripasti 27,5 miliona.

Poneko na sjever poželi da se vrati. Najčešče oni koji su otišli baš daleko. Lokalne vlasti u takvim slučajevima znaju da pokažu zanimljiv pristup. “Jedan naš čovjek je za 200.000 kupio stari hotel u Gusinju. Kad je krenuo da na njemu radi, tražili su mu da plati građevinsku dozvolu. Logika je, valjda bila: ’Dajte kad ima para da ga oderemo’“, objašnjava Džavid Šabović.

O pustoši koja se razliva sjeverom ove su jeseni govorile bašte kroz koje se gazilo po jabukama i kruškama. Uz malo sreće i dobre volje, poneko je našao komšiju da voće pokupi za stoku. Djece nema ni orahe da pokradu. Prije nekoliko dana u Podgorici je otvorena prva prodavnica organske hrane u Crnoj Gori. Pakovanje od 350 grama marmelade od jabuke i kruške proizvedene u Holandiji košta 5,04 eura. Pekmez od borovnice i jabuke, 320 grama – 6,22 eura. Italijanski. Za pola kila graha zvanog pasulj, koji je stigao iz Nizozemske preko Hrvatske treba dati – dva eura i 13 centi. „Trenutno imamo oko 20 odsto proizvoda iz Crne Gore, bili bi srećni da dođemo do 50 procenata“, kaže Andrija Mićković, vlasnik firme Bio Montenegro.

 Čisto da ne bude nepravde – ni mimo razlika između sjevera i juga priča o demografiji u Crnoj Gori nije nimalo vesela. Prof. dr Neđeljko Kecojević, magistar demografije, odavno govori kako bi se trebalo zamisliti nad podacima o prirodnom priraštaju, kao glavnom pokazatelju vitalnosti jednog naroda. Po njegovom mišljenju, ako bi se do 2010. naastavile tendencije iz perioda 2000-2004, u Crnoj Gori krajem 2009. godine ne bi bilo prirodnog priraštaja. Više bi stanovnika umiralo, nego što bi se rađalo. Zla vremena.

Kosara K. BEGOVIĆ

 
< Forrige   Nste >

Related Items

RocketTheme Joomla Templates